Oliy ta’lim tubanlikka qarab ketmoqda (mi?)
So‘nggi vaqtlarda g‘arbiy oliy ta’lim tizimida kutilmagan va xavotirli tendensiya kuzatilmoqda. Fortune nashri xabariga ko‘ra, universitet professorlari talabalarning savodxonlik darajasi keskin tushib ketganidan va bu kelajakda “yolg‘iz hamda xavotirli” avlodni yetishtirib chiqarishidan ogohlantirmoqda.
Z avlodning asosiy muammosi – murakkablikdan qo‘rqish.
Tadqiqot doirasida, ayniqsa, Pepperdine universiteti professori Jessica Hooten Wilsonning so‘zlari ko‘pchilikni shokka tushirdi. Uning aytishicha: “Gap talabalarning tanqidiy fikrlay olmasligida ham emas, ular hatto murakkab tuzilgan bitta gapni ham oxirigacha o‘qishga va tushunishga qodir emaslar”.
Professorlarning ta’kidlashicha, gap talabalarning harflarni tanimasligida emas, balki ularning miyasi uzoq va murakkab jumlalardagi mantiqiy bog‘liqlikni ushlab tura olmasligidadir. Ular ijtimoiy tarmoqlardagi qisqa va tezkor xabarlarga o‘rganib qolgani sababli, 20-30 betlik ilmiy yoki badiiy matnlarni o‘qishni “imkonsiz vazifa” deb hisoblashmoqda.
Nega bu xavfli?
Professorlar ushbu muammoning ikki xavfli tomonini alohida ta’kidlashmoqda:
- Surunkali yolg‘izlik: Kitob o‘qish — bu boshqa insonning qalbi va fikrlari dunyosiga kirish deganidir. Bu qobiliyatni yo‘qotgan yoshlar o‘zgalar bilan chuqur ma’naviy aloqa o‘rnata olmaydilar. Bu esa ularning jamiyatda o‘zlarini begona va yolg‘iz his qilishlariga sabab bo‘ladi.
- Ruhiy tushkunlik: Talabalar qiyin matn yoki muammoga duch kelganda uni yengish o‘rniga darhol tushkunlikka tushib qolishmoqda. Uzoq vaqt diqqatni jamlash qobiliyati yo‘qligi ularda doimiy xavotir hissini uyg‘otadi.
Eng yomoni bu ta’lim sifatiga ham ta’sir ko‘rsatmoqda.
Ahvol shu darajaga yetganki, ko‘plab nufuzli universitetlar o‘quv dasturlarini osonlashtirishga majbur bo‘lmoqda. Ilgari butun boshli kitoblar topshiriq sifatida berilgan bo‘lsa, hozirda faqat qisqa parchalar berilmoqda. Darslarda professorlar talabalar bilan birga matnni ovoz chiqarib o‘qishga vaqt ajratmoqdalar. Xuddi bo‘lajak oliy ma’lumotli insonlar emas, boshlang‘ich sinf o‘quvchilariga dars o‘tayotgandek.
Ekspertlarning fikricha, kitobdan uzoqlashish shunchaki bilim kamayishi emas, balki insoniy empatiya va ruhiy bardoshlilikning yo‘qolishidir. Agar bu tendensiya davom etsa, kelajak avlod texnologik jihatdan rivojlangan, ammo ruhiy jihatdan juda zaif bo‘lib qolishi mumkin.
Respublikamizdagi ehtiyojmand oilalarga mansub xotin-qizlar uchun oliy ta’lim muassasalariga qo‘shimcha davlat granti asosida qabul qilinish imkoniyatini beruvchi tavsiyanomalar uchun arizalar qabul qilinishi boshlandi. Joriy yilda ham ushbu maqsadlar uchun jami 4 mingta qo‘shimcha grant o‘rni ajratilgan bo‘lib, bu avvalgi yillarga nisbatan ikki baravar ko‘pdir. Talabgorlar o‘z arizalarini 8-iyuniga qadar Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali (my.gov.uz) […]
Muhokamaga qo‘yilgan yangi nizom loyihasiga ko‘ra, “Vatan tayanchi” harakati a’zolari hamda “Vatanparvarlar” va “Shijoat va g‘ayrat” musobaqalari g‘oliblariga harbiy oliygohlarga kirishda imtiyoz berilishi rejalashtirilmoqda. Ya’ni, “Vatan tayanchi” harakatining faoliyatida faol ishtirok etgan taʼlim tashkilotlarini a’lo baholar bilan tamomlagan “Vatan tayanchi” otryadlarining bir nafar aʻzosiga hamda “Vatan tayanchi” harakatining “Vatanparvarlar” harbiy-sport musobaqasi va mahalla yoshlari oʻrtasida oʻtkaziladigan “Shijoat va […]
Ukrainada yoshlar uchun chet elga chiqish qoidalari yanada qat’iylashtirilishi mumkin. Bu haqda Ukraina Oliy Radasi deputati Ruslan Gorbenko ma’lum qildi. Parlamentda muhokama qilinayotgan tashabbusga ko‘ra, 18 yoshdan 22 yoshgacha bo‘lgan yigitlar xorijga chiqishdan avval bazaviy harbiy tayyorgarlik kurslarini tamomlagan bo‘lishlari shart. Mahalliy OAV ma’lumotlariga ko‘ra, ushbu kurslar davomida yoshlarni Ukraina Qurolli kuchlarida xizmat qilishga qiziqtirish […]
